Tekbaşına Yelken

TEK BAŞINA YELKEN SEYRİ – Önemli ipuçları (Uygulanmış yöntemlerdir)

Yelkenli tekne kullanmak,seyahat etmek elbette birkaç kişiyle, dostlarınız, arkadaşlarınız, ailenizle daha keyifli daha anlamlı olacaktır.Ama bazen tekbaşınıza kalabilirsiniz, kalmak zorunda olabilirsiniz. Böyle durumlarda tekbaşınıza neler yapabilirsiniz, bir limana nasıl güvenli giriş çıkış yapabilirsiniz. Aşağıdaki bilgiler, çeşitli kaynaklardan toplanıp, öncelikle teker teker denenmiş ve pratikte karşılaşılan küçük ayrıntılar ile güncellenmiştir.

  •  Öncelikle teknenizin tek başına yelken seyri için  uygun olup  olmadığını düşünmelisiniz.  Ana yelken, cenova, dümen ve motor bir noktadan kontrol edilebiliyorsa sizin tekneniz yalnız seyir için  uygun bir teknedir diyebiliriz. Teknenizde otomatik pilot varsa ve yelkenleri kumanda ettiğiniz halatlar, dümene yakınsa bunlar size çok yardımcı unsurlar olacaktır. Teknedeki sabit telsiz dümenden de kullanılabiliyorsa tadından yenmez, Ya da mümkünse seyire başlamadan veya bir yere bağlanmadan önce yani siz dümende iken kullanabileceğiniz bir eltelsizi edinmelisiniz.
  • Yelken sistemlerinizin tekbaşına seyir için uygun olması gerekir. Tek başınıza rahat yelken basabilmeniz için cenovanın sarma sisteme sahip olması şarttır. Ana yelkenin ise sarma sisteme veya öyle bir olanağınız yoksa en azından lazy bag çantasına ihtiyacı vardır. Böylece yelkenleri daha rahat basar ve mayna (indirebilirsiniz) edebilirsiniz.
  • Tekbaşına seyir yaparken tekne içine girme ihtiyacı en az seviyede olmalıdır, bunun için seyre çıkmadan önce teknenin iyice neta olması gerekir.  Denize çıktığınızda özellikle rüzgarlı ve dalgalı havalarda tekrardan teknenin içine girip devrilen eşyaları sabitlemek hoş olmayacaktır. Hava koşulları ne olursa olsun teknedeki açık olan tüm lomboz ve heç kapaklarını kapatmalısınız. Bir aksilik olduğunda size sizden başka yardım edecek kimsenin olmadığı daima aklınızda olmalı ve tüm hareketlerini buna göre planlamalısınız. Limandan ayrılmadan önce, kokpitte ihtiyacınız olan şeyleri hazır bulundurun. Örneğin keskin bir bıçak, el telsizi, yelken kumanda vinç kolları, can yeleği en azından elinizin altında olsun.
  • Kıçtan kara olan bir teknede tek başınıza bağlı olduğunuz yerden ayrılmanın bir tek güvenli yöntemi vardır; Rüzgarın geldiği yönü tespit edin. Sizi tutan en gereksiz halat rüzgaraltı koltuk halatıdır. Önce onu mola(boşlayın ,çözün toplayın) edin. Elinizde rüzgar üstü koltuk ve tonoz halatı kalacaktır. Motora ileri yol verin. Tekne rüzgarüstü koltuk üzerinde rüzgara doğru yaklaşacaktır. Rüzgarüstünde bir tekne varsa ona yaslayacaktır. Eğer rüzgar şiddetliyse ve tekne rüzgara doğru bir atılım yapamıyorsa motor devrini diğer tekneye yaslayana kadar arttırın. Tekneniz rüzgarüstüne yaslandıysa artık rüzgar sizi sürükleyemeyecektir. Bu durumda baştan bağlı olan tonozun etkisi sıfırlanmıştır ve artık tonozu mola edebilirsiniz. Tonozu mola ettikten sonra kalan en son rüzgarüstü koltuk halatını çözerek ve motoru kullanarak rahatça ayrılabilirsiniz.
  • Denize çıktığınızda usturmaçalarınızı çözüp tekneyi neta etmeyi ihmal etmeyin. Çünkü güverte üzerine gelişigüzel yatırılan usturmaçaların halatlara takılması ve çapariz verme olasılığı yüksektir. Unutmayın usturmaçaları sökerken daima motoru boşta bekletin ve denizde çok dalga varsa bu işi marina içinde yapmaya çalışın. Bir aksilik olurda giden teknede denize düşme durumu kışın intihar, yazın büyük hayati risk olacaktır. Usturmaçaların ayak altında kalmaması için alt uclarına 20-30 cm lik ince halatlar ile tekneye paralel hale getirip vardevela tellerine bağlayabilirsiniz.
  • Yelkenleri basarken önce ana yelkeni basmaya çalışın.Limandan ve karadan yeterince uzaklaştıktan sonra,  Tekneyi rüzgarın geldiği yöne doğru çevirin,  tekne dümen dinleyecek kadar hızda (fazla değil) motor seyrine devam etmelidir. Otopilotu bu yönde sabitleyin.Ana yelkeni açın. gideceğiniz yöne göre anayelken ayarınızı yapın, Sonra dümene geçip motorunuzu kapatın rüzgarla seyir yaptığınızı tespit edin. Bu noktadan sonra cenova yelkeni uygun yön ve trimde açabilirsiniz.  Dikkat edilmesi gereken en önemli konu, limandan ayrıldıktan sonra rüzgara dönmek için teknenin karaya doğru gitmesi gerekiyorsa (rüzgar karadan size doğru esiyorsa ) yelken açmak için gerekli süreyi düşünerek öncelikle motorla yeterince karadan uzaklaşın.Yelken açarken oluşabilecek herhangi bir sorunda, sorunu giderecek kadar vaktiniz , mesafeniz olmalıdır.
  • Bildiğiniz gibi orsa seyirde yelkenler oldukça kasılır, Böyle bir seyir yaparken, sık sık rüzgar sağanakları yiyorsanız (rüzgar hızının anlık yükselmesi)  tedbir olarak, yelken iskotası vince sarılı  halde kilitsiz olarak boştaki ucu elinizde bulunabilir. Sağanakların şiddetli olması durumunda iskotayı gevşeterek teknenin çok yatmasını engelleyebilirsiniz. hatta bu durumun sıklığına göre iskotaları  az gevşeterek gevşek halde  seyir yapmak daha guvenli olabilir.
  • Seyir sırasında asla ve asla risk almayın. Açılan ve suyun içinde sizinle seyreden yüzme merdiveni olsa dahi, tekne ilerlerken onu kaldırmaya çalışmayın. Seyreden bir tekneden düşmeniz bir felaketle sonuçlanabilir. Bir problem varsa tekneyi önce durdurun, suya düşen usturmaçayı, açık kalan merdiven ile vs. o şekilde ilgilenin.
  • Seyir sırasında havanın sertliğine göre ve kullanım kolaylığına göre hangi yelkenleri ne ölçüde açacağınıza önceden karar vermelisiniz. Örneğin rüzgarlı havalarda sadece cenova ile seyir yapan bir çok yelkenli görüyoruz. Hem sarma cenovaları açma kolaylığından hem de rüzgarlı havalarda ana yelken açıldığında tekneyi daha çok yatırmasından çekinildiğinden cenova ile seyir yapılıyor. Tekne ve yelken uyumuna aykırı olan alışılagelmiş bu seyir amatör yelkenciler için daha uzun süreler tercih edilecektir.
  • Tek başınıza yelken seyrinde mümkün olduğunca rüzgar altından tekneyi kullanmaya çalışın. Böylece yelkenin görüşü engellediği rüzgar altı bölgesini rahatça görebilirsiniz. Özellikle bazı teknelerde cenova yelkeni rüzgar altı görüşü çok engellemektedir. Sıklıkla rüzgar üstünü de kontrol etmeyi ihmal etmeyin.
  • Yelken seyrinini sonlandırıp motoru çalıştırma vakti geldiğinde tekneyi iyice gözden geçirin. Eğer tekneden sarkan bir halat siz farkında olmadan motor seyrinde pervaneye dolaşırsa başınıza büyük iş alırsınız. Pervanenin önüne takılan pahalı halat kesicilerin etkisi tamamen kanıtlanmış olmadığı unutulmamalıdır.
  • Yelkenleri toplarken önce cenovayı toplamaya karar verdiyseniz, Orsada giderken cenova iskotasını gevşeterek parça parça toplayabilirsiniz ancak rüzgar çok şiddetli ve bu yönde toplayamıyorsanız. Tekneyi mümkün olduğunca apaz konumuna getirerek iskotayı boşlaya boşlaya daha rahat toplayabilirsiniz.  iskotadan gevşetip furling halatından toplayarak (bir elinizle iskotayı gevşetip diğer elinizle furlingi toplayabilirsiniz. Parça parça , gevşet topla, gevşet topla) bu şekilde yelkenin çok fazla pırpırlanmasına da fırsat vermememiş olursunuz ve yelken dolgun ve sıkı şekilde toplanmış olur. Cenovayı toplarken furling halatını bir vinç yardımıyla da cekebilirsiniz harcanacak kuvvet yarıya düşürülmüş olur ancak halatı vince dolayıp vinçkolu ile ciddi kuvvet uygulayarak toplamaktan kaçının, halatların zorlanması durumunda baş ıstralyayı koparıp buyuk sorunlara yol açabilirsiniz.
  • Ana yelkeni toplamadan önce motoru çalıştırmayı unutmayın, anayelken açarken uygulana yöntemle de toplanır. Tekne ağır yolda rüzgara döndürülür otopilot bu yönde sabitlenir ve yelken pırpırlarken toplanır. Sarma ana yelkenlerde yelkenin katlanmadan sarılmasına dikkat edilmelidir. Eğer toplamadan önce yelken mandarı gevşetipmiş ve anayelken bumbası açıksa (apaz ve daga geniz trimdeyse) öncelikle anayelken mandarından kasıp bumbayı baş-kıç hattına getirmelisiniz.
  • Eğer geceleyin tek başınıza seyir yapacaksanız daha dikkatli olmalısınız. Öncelikle bir kafa feneri şarttır. Tekne dışında olası bir müdahale gerektiğinde hem ışık tutmak hem sorunu gidermenin tek yolu kafa feneridir. Geceleyin sular yabancı olur. Görüşün olmadığı yerde endişe artar. Gündüz rahatça gördüğünüz sığılıkları geceleyin göremezsiniz. Güverte üzerinde güçlü bir el projektörü bulunmasının faydasını tarif edemem. Eğer uzun seyirdeyseniz ve gündüz gözüyle görmediğiniz bir yere gece yanaşacaksanız işiniz gerçekten zordur. Hele bir de tek başınızayken, güçlü bir projektörünüz yoksa, size kimsenin yardım etmediği bir balıkçı barınağına gece girmenin deneyimini anlatamam.
  • Yanaşma zamanı geldiğinde tüm halatlarınızı önceden neta etmeyi ve atmaya hazır pozisyona getirmeyi unutmayın. Aynı şekilde usturmaçaları da hazırlayın. Öyle bir durumda denize düşme riski olacağı için bu durumları liman veya Marina içinde yapmanız doğrudur. Liman veya marinaya girdikten sonra tek başınıza dar yerlerde hem tekneye hakim olmak hem de  halatları hazırlamak zor olacaktır. Eğer size yardım edecek kimse yoksa ve kıçtan kara yanaşacaksanız, kıç tarafa usturmaça koyduktan sonra rüzgar üstü halatı hazırlayın. Tekneyi tam kıçtan kara durdurduğuzda rüzgar üstü halatla birlikte iskeleye atlayın halatı bağlayın ve teknenin rüzgar ile atmasını engellemek için ileri yol verin. Artık sürüklenme sorununuz ortadan kalktığı için diğer halatları rahatça ve koşturmaya gerek kalmadan bağlayabilirsiniz.
  • Tekbaşınıza (karada da yardımcı yokken) güvenli olarak ikinci bir bağlanma yöntemi; karaya aborda olmaktır. Tüm usturmaçaları aborda olacağınız tarafa bağlayın. Aynı zamanda kemere hattına yakın yerde bulunan koçboynuzuna bağlanma halatı takılı ve yeterince uzun halatın ucu elinizde  aborda manevrası yapın. Tekne  karaya aborda olunca,motoru boşa alın,  halat elinizde karaya atlayın, Uygun şekilde halatı bir babaya halkaya tekne karaya mumkun olduğunca yakın vaziyette olacak şekilde bağlayın.   Bundan sonra teknenin baş kıç bağlantısı yaparak işlemi sonlandırabilirsiniz.
  • Teknede tekbaşına da olsanız birkaç kişi ile birlikte de olsanız, canyeleğinizi giyili , yüksek denizli ve rüzgarlı havalarda güvenlik halatınız bağlı olsun.

Rüzgarınız BOL, Pruvanız NETA olsun !

Yelkenli Tekne